صباحا“ در حال قدم زني در عمارت امين الدوله بودم كه نوكري آمد و سياهه اي به دستم داد ، به خدمت حضرت سلطان عارضم كه ، راپورتچي راپورت داده كه ميرزا سيد رضاي طهراني نقي زاده ي خوانساري ‏‌، در معيت و ركاب شرف الدوله ي شهريار از آن مبعد و معبد ، آن سرزمين اولاد نا مشروع حضرت چنگيز خان ، براي وكاسيوني (vacation)  طويل الوقت عازم طهرانات و شميرانات شده اند ‏‌.

شمعون الممالك ‏پنجه طلا ، مامور عالي ‏‌، راپورت داده كه ظفرالدوله ي شيرازي ، من باب برخي مسائل مهمان سينيور مسندينيو دي فاضلاني (Mosondinhio di Fazzellani) صاحب قنسول دولت ايطاليا شده است . مسترقين سمع ، تلغرافا“ راپورت داده اند كه گويا ظفرالدوله ي شيرازي ، عزم بلاد عربية دارد ، در تذكره اي خوانده ام كه آن بلاد شباهت بسيار به بلاد كفر دارند اما بلاد اسلامي هم مي باشند و در آن ملك ، اتول نيكو سوار شوند و وجه بسيار در جيب بگذارند و در سواحل آن ديار ارتزاق چشم بسيار نيكو پر فايده است ؛ كه ارتزاق از چشم بگذرد و به اشكم و بسا به پايين تر هم برسد و خواجه حافظ عليه رحمة مي فرماد :

با يار شكر لب گل اندام            بي بوس و كنار خوش نباشد

في الحاضر احدي از جاسوسان مجلس اينته لي جانس ، راپورتا“ عرضه داشته كه ميرزا سيد رضا به واسطه ي دسيسه ي عمال مغول و نجيب زادگان حرام زاده ‏‏، معلوم الحال گشته و اگر باد مناسب از سمت بلاد غرب و اتازوني و بلاخص ميرزا مهدي حداد السلطنه - دائي ميرزا سيد رضا-  بوزد كه عازم آن بلاد شود و اگر ناني مرزوق و آبي مبرود ، مفتا“ و مجانا“ از جايي برسد ، ماندگار همين ديار شود و اگر نه اين شود و نه آن ‏، حكايت آنست كه شاعر مي فرماد :

خدا گر ز حكمت ببندد دري                    ز رحمت ببندد در ديگري

و اما ادام‍ة ما وقع ، عبد الواتسون ياكوبسون بن يحيا ، از همسايگان ميرزا سيد رضا ‏‌، شفاها“ به مأمور اين ته لي جانسيه عرض كرده كه ، به تاريخ بيست و پنجم اسفند سنه ي يك هزار و دويست و هشتاد و چهار ‏‌، به عينه ديده است كه چاپارچي به مناسبت سالروز تولد ميرزا ، نامه اي به او داده است كه گويا شاه اندلس ، طي آن حكم ، ميرزا را ملقب به لقب اسپاني « el caballero de deporta» ، كرده است .

چاكر حضرت سلطان و مبهوت هيبت ملوكانه

ميرزا كاتب ملوان دبير مجلس اينته لي جانس

آن همه شعر و غزل گفتن تو بهر چه بود ؟

این همه شور و شعف داری و شوق ، باز گوی این عشق از نثر که بود ؟

صحبت ار خبط و گزافست ، بگوی ، هیچ مترس

راز این کهنگی درد ، همان هست که بود

زعم آن یار که می گفت همه ، احوال هواخواه ویند

نیک بنگر که هم او ، خود ، هواخواه تو بود

جمله ی محتسبان مست خدایی بشوند

به شمیمی که رسد از دو لب عاشق آن شاهد خائن صفت عاشق کش

مگر آن عاشق بد مست چه می نوشیده ،

که در آن بی طلبی طرب و ساز و نوا

از دل شب به سحر ، وز سحر تا به شبانگاه سراسیمه و حیران بوده

حضرت حافظ استاد ، چه خوش می گوید :

" مطرب عشق عجب ساز و نوایی دارد

نقش هر نغمه که زد راه به جایی دارد "

شاهد و عشق و می و ساز و دف و چنگ

همه از بهر تلمذ بودند

حالیا باز بگوی

آن همه شعر و غزل گفتن تو بهر چه بود ؟

 راپورتچی ، تلغرافا" از قصبه ی شمع آباد ، راپورت ارسال داشته که : آغا سمندر خان میرفندرسکی خراسانی ، به جهت بیتوته ای قلیله و مختصره ، راهی بیغوله ی میرزا سید رضای طهرانی نقی زاده ی خوانساری شده ، و گویا که به سکر مخمور و مسکور ، قصد ویرانی آن دیار داشته است و به خدمت جناب سلطان صاحبقران عارضم که ، آغا سمندر خان اقدام به تخریب چوب سیگارهای اهدایی پادشاه اسپانی ، کرد .

 و سرسپردگی میرزا سید رضای طهرانی به بلاد کفر و اجانب ملک اوروپ و بالاخص پادشاه اسپان به واسطه ی عملی که از او صادر شده ، اظهر من الشمس است و بلا شک ایشان از عمال روس و پروس و فرنس و جرمان و ایطالیا و اسپان و ... می باشد . و اما شرح ما وقع و ما حدث ؛ میرزا سید رضا که از اهانت به شاه اسپانی به خشم آمده بود ، عطای آغا سمندر خان را به لقایش بخشید و دویست ریال سکه ی منقوش به نقوش شاهانه و ملوکانه ی سلطان را به آغا سمندر خان داد که فورس ماجورا" (forcemajor) و سریعا" به ترک بیغوله ی مخوف میرزا مبادرت بورزد .

 راپورتچی ایضا" راپورت داده که آغا سمندر خان میرفندرسکی خراسانی ، خوشحال و سردماغ و کیفور ، به حال سکری از آنجا خارج شد .

 تلغرافا" مخبرالدوله ی همدانی از شمال قرناطه و جنوب اندلس و ملک اسپان ، خبر داده که ، در آن بلاد میرزا سید رضای طهرانی همراه با عده ای عمال اجنبی ، در نیمه های شب به مکان هایی زیر زمینی می روند و دسیسه ی بسیار 'چیدمان 'می کنند .

 اطلاعی از کنه(به ضم کاف و سکون نون) فعالیت ها ارائه نشده است . اما شایعات منقول برآنند که در آن اماکن سیگار بسیار کشند و با چوب جارو بر گوی هار رنگارنگ ضرباتی بزنند تقا" و توقا" . و ایضا" فی الادامة ذکر شده که میرزا سید رضا ، دائما" به آن عمال سرسپرده و ضارب کرات الوان کلامی می گوید آرکان (arcane) و سکرت ؛ البت صد البت ، که معنای آن واضح نمی باشد و کلام اینست: " دورت گذشته مربی ! "

 تاج حضرت سلطان بلند و سرش سلامت

 شانزدهم اسپند سنه ی یک هزار و دویست و هشتاد و چهار

 خاکسار آن ظل ملوکانه و خاشاک اراده ی شاهانه

 میرزا کاتب ملوان دبیر مجلس این ته لی ژانس(intelligence)

فی الحاضر احدی از اهالی قصبه ی شمع آباد ، تلغرافی ارسال داشته  مبنی و مبتنی بر آنکه موسیو فورتیصغیو الدوله ی شربانچی ملقب به لقب الاعلی ، امیر الدنبه جات و الشیخ المایعات ، بنا به کتابت کتبه ای در باب مضمت و شکوایه ی جنابان صاحبان  هاگشناد و انتشار آن در محافل و مجالس مغناطیسیه و الکطرونیة  ، جناب کلفت الدوله و عمال و أکله ی شریفشان ، بسی محظوظ  شدند و کیفی اکبر بردند که موسیو فورتیصغیو را خلعتی از بوتیغ {بوتیک} های دیار فرنگستان یوروپ و بلاخص ولایت پاریس واقع در ملک فرنسیه ، بدادند ، و به دستور مقام علیه و ملوکانه ی میرزا نوروزچی بغدادی ، دوسیه ای {Dossier}  معظم(به ضم م ، سکون ع) برای موسیو فورتیصغیو تدارک دیده اند که ایشان احتمالا" به ارض بریطانیا ی کبیر باز خواهند گشت ؛ که من الجمله خواجه حافظ می فرماد :

پیوسته اعتماد مکن بر ثبات دهر                کاین کارخانه ایست که تغییر می کند

فی الادامات آمده که ظفرالدوله ی شیرازی هم به لباس مشروطه خواهانیان ملبس گردیده و در حین اتول سواری دائما" دست بر شیپورک اتول می فشارد و اهالی شمع آباد و نسوان خویشاوندشان را بهره مند از آلت کبیر و طویل می نماید . و اخیرا" به علت کهولت سن و نخ نمایی کارط عابر ، مبلغ 20 ریال وجه رائج مملکت و سه اشرفی از بنده ی حقیر سراپا تقصیر قرض نموده است و در این شرائط  بنده هم 5 کرور ریال به موسیو فورتیصغیوالدوله  مقروض می باشم که انشاءالله ، قرض هر مقروض ادا گردد و کرور کرور و خروار خروار پول در جیب ها و کیسه ها تپانده شود ، به مدد حضرت حق و در زیر سایه و خاکساری ظل ملوکانه ی حضرت سلطان صاحبقران .  که من الجمله ، ایضا" خواجه حافظ می فرماد :

سال و فال و مال و حال و اصل و نسل و تخت و بخت

                                               بادت اندر شهریاری بر قرار و بر دوام

سال خرم ، فال نیکو ، مال وافر ، حال خوش

                                             اصل ثابت نسل باقی تخت عالی بخت رام

و حادث است که میرزا سید رضای طهرانی نقی زاده ی خوانساری ملقب به مموش الدوله ی قصاب ، به واسطه ی مدد روحانیون و مشغله ی رجال سیاسیون ، کما فی السابق  ، رجل در سماء و رأس بر تراب دارند .

نوشته به سنه ی 1284 شمسی مطابق با یکم صفر 1318 قمری

توسط میرزا کاتب ملوان

روزگارم تیره

و خیالم مسموم

و تنم پوسیده و فرتوت از آن رنج کهن

شاید اینجا ،

همان جاست ، که من می مانم

با دو سه خطی ز داستان

و دو سه برگی ز کاغذ

و کمی هم سیگار

و کمی هم از این

و کمی هم از آن

دختری هم آنجا

در دل کوچک وهمش ، خیالی خوش داشت

و بتی ساخت به رنگی از سرب

که به رفتار شکند

آن بت خشک

ولی آن بت ، که او ساخته بود

خود بتی ، ساخته بود

و همان بت ،

بتش را ،

بشکست

شاید آن سال ها پیش

و منم باز اینجا

با خیالی مسموم و تنی پوسیده

و همان فردایم

و همین گلنازک

با همان چشم سیاه

با همین چشم خمار و همین زندگی اش

همه اش مال خودش

آخر، اینجا

باز ، منم و فردایم ؛

پاکتی از سیگار و طعامی از نان

و کلامی معمول ، که بگویم بارها :

" من از اینجا رفتم ، دیگر اینجا نیستم . "

کیست که مرا می خواند ؟

بانگ دیوار ها و درب است ؟

یا که فریاد و طنین جرس روضه ی غوغاست ؟

هر چه بود

آن صدا در همه ی قسم اماکن آمد

در همان کلبه ی استاد که درسی می داد

و من آن گوشه ی دیوار

کنار پنجره

در کش و قوس نگاهی دزدی

به تن واضح خورشید؛

که خیالم گم شد

تن زیبایی داشت

و تنش سازی داشت ، که هوس را به رقص می آورد

و همان استاد هم

حیله هایش کهنه

و نفس هایش سخت

و من آنجا

در هوس بوس و کنار با خورشید

که صدا باز آمد

نام من را می برد

می شناخت او ، مرا

او همان همسر غمگینم بود

و همین بادست او

درد زایمان دارد هنوز

و صدا می زد او

و ببرد نامم را

می گفت : "رضا "

و سپس خورشید گفت : " وای از دست رضا ! "